Wojna o Arktykę?

Zainteresowanie regionem Arktyki osiągnęło największe nasilenie w okresie Zimnej Wojny (druga połowa XX w.). Wówczas to obszar Dalekiej Północy stał się areną intensywnej i prowadzonej z wielkim rozmachem militarnej rywalizacji strategicznej pomiędzy dwoma największymi ówczesnymi mocarstwami: Stanami Zjednoczonymi oraz ZSRR. Powyższy fakt determinowany był przez szereg czynników, spośród których najważniejszym było geograficzne położenie regionu. Ze wszystkich obszarów rywalizacji pomiędzy wspomnianymi podmiotami, Arktyka stanowiła ten kluczowy, głównie ze względu na fakt najmniejszej odległości pomiędzy północnymi wybrzeżami terytoriów obu stron.

Historia Arktyki to niekończąca się mieszanina pełnych pasji podróży i odkryć, przeplatających się z twardą grą interesów poszczególnych państw, mierzoną na osiągnięcie ostatecznego rezultatu. Przez dziesięciolecia drugiej połowy XX w. obszar ten niemalże decydował o losach świata, by w następnych latach ulec zapomnieniu. Odkryty na nowo po raz kolejny, zaczyna wzbudzać zainteresowanie człowieka oraz żądzę poznania i wykorzystania jego bogactw.

Przyszłość Arktyki to jednak wciąż wielka niewiadoma. Region ten w wyraźnym stopniu uzależniony jest od zmian klimatycznych, których człowiek nigdy nie był w stanie do końca pojąć. W dodatku nieustannie mroźna i tajemnicza, ale jednocześnie pełna cennych surowców oraz wszelakich możliwości eksploatacji. To wszystko powoduje, że Arktyka stała się w ostatnich latach jednym z nowych centrów strategicznej rywalizacji mocarstw. Rywalizacji prowadzonej na wielu frontach i płaszczyznach. Takiej, która może przynieść niezmierne bogactwa lub też doprowadzić do ostatecznej degradacji środowiska naturalnego i unikalnych ekosystemów.

Wszystko to jest jednak przyszłością, którą trudno dziś przewidzieć czy potencjalnie ocenić. Nie jest to zupełnie niemożliwe, aby jednak to osiągnąć, niezbędna jest najpierw ocena tego, co nam znane – teraźniejszości i obecnej geopolitycznej natury Arktyki oraz zachodzących w niej wydarzeń i procesów.